Soil
مدیریت تلفیقی حاصلخیزی خاک در شرایط تنش خشکسالی

مدیریت تلفیقی حاصلخیزی خاک در شرایط تنش خشکسالی

نوشته شده در کلیات و تعاریف 87 بدون نظر

حاصلخیزی خاک، توانایی خاک در نگه‌داشت و تأمین عناصر غذایی به مقدار کافی و در توازن مطلوب برای رشد گیاهان در طولانی‌مدت می‌باشد. حاصلخیزی خاک نه‌تنها به وضعیت عناصر غذایی خاک، بلکه به فعالیت‌ جانداران خاک‌زی مانند کرم‌های خاکی و ریزجانداران، نوع و مقدار کانی‌های رس، میزان تهویه و سایر ویژگی‌های فیزیکی، شیمیایی و زیستی خاک مربوط می‌شود. این عامل‌ها در کنار بارندگی و دما، مقدار و سرعت فراهمی عناصر غذایی برای گیاهان را تحت تأثیر قرار می‌دهند که ترکیب این عامل‌ها و برهم‌کنش آن‌ها، موضوع مدیریت تلفیقی حاصلخیزی خاک می‌باشد (فائو، 2006). در واقع هدف مدیریت تلفیقی حاصلخیزی خاک، تغذیه متعادل گیاهان و افزایش کمیت و کیفیت محصولات کشاورزی تولید شده می‌باشد؛ به‌طوری‌که به محیط زیست نیز آسیب وارد نشود (آلی و ونلوو، 2009).

علاوه‌بر اثرهای مستقیم عناصر غذایی پرمصرف و کم‌مصرف در حفظ سوخت‌وساز سلولی، جذب متعادل این عناصر به‌وسیله گیاهان در شرایط تنش خشکسالی می‌تواند با افزایش رشد رویشی گیاه (مانند افزایش سطح برگ) سبب افزایش شدت فتوسنتز شده و با افزایش رشد ریشه سبب افزایش جذب آب از خاک شده و بدین ترتیب تحمل گیاه در برابر خشکسالی زیاد می‌شود (سوزا و همکاران، 2013). اصول کوددهی متعادل بر اساس قانون حداقل لیبیگ می‌باشد یعنی اگر تمام عناصر غذایی مورد نیاز رشد در مقادیر کافی موجود باشد ولی یک عنصر غذایی در حداقل مقدار وجود داشته باشد، رشد گیاه به‌وسیله آن عنصر محدود می‌شود. تغذیه متعادل گیاهان هرگز به ‌معنی کوددهی یکسان نیست بلکه افزودن عناصری است که کمبود آن‌ها در خاک وجود دارد و بر اساس نتایج آزمون خاک و میزان جذب به‌وسیله گیاه تعیین می‌شود. مدیریت تلفیقی حاصلخیزی خاک تلاش می‌کند تا گیاهان مقادیر کافی و بهینه از عناصر غذایی را در اختیار داشته باشند نه این‌که مقادیر زیادی از آن‌ها را جذب کنند (آلی و ونلوو، 2009). این در حالی است که استفاده بیش از حد از کودهای شیمیایی سبب آلودگی محیط زیست، افزایش هزینه‌ها، آسیب‌های شوری، اثرهای آنتاگونیستی و برهم زدن تعادل عناصر غذایی موجود در خاک و سرانجام کاهش عملکرد و کیفیت محصول می‌شود. برای مثال، مقادیر بالای پتاسیم در خاک از جذب منیزیم جلوگیری می‌کند حتی زمانی‌که در خاک منیزیم کافی وجود داشته باشد (فائو، 2006). اهداف مدیریت تلفیقی حاصلخیزی خاک و مدیریت تلفیقی تغذیه گیاه مشابه هم بوده و جذب عناصر غذایی کافی و رشد مطلوب گیاه با کمترین اثرهای منفی بر محیط زیست را تضمین می‌کنند (آلی و ونلوو، 2009).

مفهوم اصلی مدیریت تلفیقی حاصلخیزی خاک، حفظ و افزایش حاصلخیزی خاک برای تولید پایدار محصولات کشاورزی، کاهش مصرف کودهای شیمیایی و هزینه‌‌های تولید می‌باشد. نتایج تحقیقات نشان داده است که با افزایش حاصلخیزی خاک از طریق تغییر روش کشت یا ترکیب کودهای آلی و شیمیایی، عملکرد گیاهان را می‌توان تا بیش از پنج برابر نسبت به روش‌های سنتی افزایش داد. در مصرف تلفیقی کودهای شیمیایی و آلی دو محدودیت مهم وجود دارد؛ هزینه بالای کودهای شیمیایی و موجودی کم کودهای آلی در سطح مزرعه ولی با وارد کردن گیاهان لگوم در تناوب کشت می‌توان این مشکل را حل کرد (آدامو و همکاران، 2007). مدیریت تلفیقی حاصلخیزی خاک تمام منابع تغذیه گیاهان را شناسایی و مورد استفاده قرار می‌دهد (آلی و ونلوو، 2009؛ ماهاجان و گوپتا، 2009). اجزای مختلف نظام مدیریت تلفیقی حاصلخیزی خاک در شکل 2 نشان داده شده است. سه جزء اصلی نظام مدیریت تلفیقی حاصلخیزی خاک شامل 1) حفظ و افزایش حاصلخیزی خاک از طریق استفاده متعادل از کودهای شیمیایی در ترکیب با کودهای آلی و زیستی، 2) افزایش ذخیره عناصر غذایی در خاک و 3) افزایش کارایی مصرف عناصر غذایی و 4)کاهش آلودگی محیط زیست می‌باشد (فائو، 1998).

 



دیدگاهتان را بنویسید

آدرس ما در گوگل

آدرس دفتر مرکزی

شيراز - خیابان فلسطین - چهارراه حکیمی - موسسه چشم انداز هزاره سوم ملل
تلفن:07132320953-07132320721
09382252774
Address: P.O.Box 71555-1111, Shiraz, IRAN
No. 3, 4th Floor, Sadaf Building, Beside of the Pars International Hotel, Zand Blvd.,Shiraz, IRAN
E-Mail: sjavizadeh@yahoo.com